Türk dilleri ve yazısı
Türkoloji
“Bir dil, kırk lehçe.”
Türk dilleri için sözlük ve dil bilimi uygulaması. Yalnız konuştuğun dili sorar; sonra her kelimeyi bütün Türk dillerinde birlikte gösterir. Kazakçanın Kirilini okur, adını Orhun harfleriyle yazar, kaybolmakta olan dillerin sesini kaydeder.
Neler var
Beş sekme, beş soru.
Her sekme tek bir soruya cevap verir. Ekran görüntüleri uygulamanın kendisinden.
Hangi Türk dili nerede konuşuluyor?
Diller
Altı kol, dil ağacı ve 22 dil kartı: konuşan sayısı, yazı, UNESCO durumu, örnek cümle ve sesli okunuş.
Bu kelime öteki Türk dillerinde nasıl?
Sözlük
1.155 temel kavram, 20 dil: herhangi bir Türk dilinden ara; kelime bütün dillerde birlikte gelir. 7 dilde gerçek ses kaydı, kaynak ve lisans her kelimede.
Atalarımız nasıl yazıyordu?
Yazı
Kurallı Göktürk yazımı ve Göktürk harflerinden Latin'e okuma; Kül Tigin'den bir satır, alfabeler tarihi ve Ortak Türk Alfabesi.
Hangi diller kayboluyor?
Arşiv
Tehlikedeki 14 dil UNESCO durumlarıyla, temel eserler (Orhun Yazıtları'ndan Şecere-i Terakime'ye) ve Türkologlar.
Bugün ne öğrensem?
Öğren
Türkçe bilenler için Azerbaycanca, Türkmence, Kazakça ve Özbekçe mini kurslar: ses denklikleri, zaten bildiğin kelimeler, yalancı eşdeğerler. Günün kelimesi, kelime kartları ve günlük yarışma.
Burada dene
Adını Orhun harfleriyle yaz.
Uygulamadaki eşlemenin aynısı. Göktürk yazısı sağdan sola okunur; kalın ve ince ünlülü kelimede bazı ünsüzlerin ayrı işareti vardır.
𐱅𐰭𐰼𐰃 𐱅𐰏 𐱅𐰭𐰼𐰃𐰓𐰀 𐰉𐰆𐰞𐰢𐱁 𐱅𐰇𐰼𐰚 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 𐰴𐰍𐰣
Teñri teg teñride bolmış Türk Bilge Kağan bu ödke olurtum.
Tanrı gibi gökte olmuş Türk Bilge Kağan, bu zamanda tahta oturdum.
Kül Tigin Yazıtı · güney yüzü, 1. satır · 732Uygulamada her kelime harf harf çözülür: 𐰴𐰍𐰣 — k · g · n, “Kağan”; ünlüler yazılmaz.
𐱅𐰇𐰼𐰚
sağdan sola okunurYazıtların imlasıyla: kalın/ince ünsüz hecenin ünlüsüne göre seçilir, ilk hecedeki a/e ve sonraki ünlüler yazılmaz, sondaki ünlü yazılır.
Yakından
Küçük işler, özenle.
Latin ↔ Kiril
Kazak, Kırgız, Tatar, Başkurt, Özbek, Azerbaycan, Türkmen, Saha ve Çuvaş alfabeleri. Latin yaz Kiril'de oku, Kiril yapıştır Latin'de oku; yönü kendisi anlar.
Kül Tigin, harf harf
Yazıtın ilk satırı taştaki harfleriyle; her kelime okunuşu ve anlamıyla tek tek çözülür.
Kelime kartları
Ön yüzde bir kelime, arkada bütün diller. Sağa kaydır biliyorum, sola tekrar.
Günlük yarışma
Her gün beş soru, cevabın açıklamasıyla. “Orhun harfleri hangi yönde okunur?” gibi.
01
Dürüst sesli okunuş
Telefonun kendi metin okuma motoru okur. O dilin sesi yüklü değilse taklit etmez; “bu cihazda ses yok” der ve ayarı gösterir.
02
Gerçek ses kayıtları
7 dilde 2.300'ü aşkın kelimenin insan kaydı, Lingua Libre gönüllülerinden. Dosyalar uygulamada değil; dinlerken Wikimedia'dan iner.
03
Mikrofon izni istemez
Bu sürümde ses kaydı gönderilmez; tehlikedeki diller için güvenli yükleme ve rıza düzeni hazırlanıyor.
İlkeler
“Türk dilini öğreniniz.”
Kaşgarlı Mahmud'un Divanü Lügati't-Türk'te (1072–1074) aktardığı söz. Uygulamanın Hakkında ekranında tamamı var.
Kaynak ve atıf
Dil durumları UNESCO Atlası'ndan, konuşur sayıları tahmin olarak yazılır. Her bilginin kaynağı uygulamanın Kaynaklar ekranında.
Bilmediğini söyler
Emin olunmayan örnek cümle, sayı ya da yazım doğrulanacak rozetiyle görünür; bir kaynakla karşılaştırılana kadar kalkmaz.
Telife saygı
Eserlerden yalnız kamu malı kısa parçalar. Bayraklar ve Türkolog portreleri açık lisanslı; lisansları uygulamada listeli.
Sınıflandırma tartışmalı
Dil ağacı bir görüştür. Halaçça ve Çuvaşça ayrı kol sayılır; “lehçe mi, dil mi” sorusunda taraf tutulmaz.
Kaynaklar: Wiktionary (CC BY-SA 4.0) · NorthEuraLex (CC BY 4.0) · WOLD ve Concepticon · Lingua Libre / Wikimedia Commons · UNESCO Dünya Dilleri Atlası · Türk Dil Kurumu · Uluslararası Türk Akademisi · Ethnologue · Unicode Eski Türkçe bloğu · Divanü Lügati't-Türk · Kül Tigin ve Bilge Kağan yazıtları · Kutadgu Bilig · Talat Tekin, Orhon Yazıtları · Gerard Clauson, An Etymological Dictionary.
Bu sürümde
Kaynaklı ve büyüyor.
Kelime uydurulmaz: kaynakta olmayan karşılık “—” görünür. Sayılar uygulamanın içeriğinden.
Katkı
Herkes önerir, incelenen girer.
Eksik bir kelime ya da yanlış bir yazım: uygulamadaki Katkı ekranından öner. Öneriler hemen yayınlanmaz; incelenir, onaylananlar sonraki sürümlerde sözlüğe eklenir. Durumunu Profil'de görürsün.
Hesap gerekmez. Uygulamanın tamamı girişsiz açık; Google ile giriş yalnız katkı göndermek için.
Katkı Google hesabına bağlı. Adın ve e-postan yalnız incelemede görülür, başka kullanıcılara gösterilmez; onaylanan kelime sözlüğe adsız eklenir.
İstediğinde silinir. Ayarlar › Verilerim'den hesabını ve bütün katkılarını silebilirsin; uygulama olmadan da silme talebi gönderebilirsin.
Veri telefonunda. Konuştuğun dil, ilerlemen ve ayarların cihazda kalır. Reklam, analitik ya da çökme raporu SDK'sı yok.
Aile
Türk kim olduğumuzu, Türkoloji nasıl konuştuğumuzu anlatır.
Türkoloji'de reklam yok ve olmayacak; sözlük hep ücretsiz. Uygulamadaki “Destek ol” ekranından isteğe bağlı destek olabilirsin: destekler uygulamanın geliştirilmesi için kullanılır, bağış değildir, vergiden düşülmez, özellik açmaz. Değerlendirmek, bir arkadaşınla paylaşmak ya da kelime önermek de destektir.
Kurum ya da dernek olarak destek için: uyildiz2054@gmail.com
Kardeş uygulama: Türk
yayındaTürk halkları, tarih ve şahsiyetler. Bir dil kartından o halkın sayfasına, bir eserden yazarına tek dokunuşla geçilir.
turk.murfyapps.com →Merak edenlere
Sık sorulanlar
Uygulama ücretli mi?
Hayır. Bütün içerik ücretsiz ve reklam yok, olmayacak da. İsteğe bağlı destek ödemesi hiçbir özellik açmaz; destekler uygulamanın geliştirilmesi için kullanılır, bağış değildir ve vergiden düşülmez.
Neden yalnız konuştuğum dili soruyor?
Çünkü karşılaştırmanın tabanı o. Konuştuğun dil listeden düşer; her kelime öteki Türk dillerinin hepsinde birlikte gösterilir. Ayrı bir “öğrenilecek dil” seçimi yok.
Hangi diller var?
22 dil kartı: Türkiye Türkçesi, Kıbrıs Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi, Türkmence, Gagavuzca, Kırım Tatarcası, Tatarca, Başkurtça, Kazakça, Kırgızca, Karakalpakça, Nogayca, Kumukça, Karaçay-Malkarca, Özbekçe, Uygurca, Sahaca, Tuvaca, Hakasça, Altayca, Çuvaşça ve Halaçça. Sözlük bu sürümde 20 dilde, 1.155 kavramla.
Sesli okunuş neden bazı dillerde yok?
Türkiye Türkçesi, Azerbaycanca, Kırgızca, Tatarca, Özbekçe, Çuvaşça ve Kazakçada 2.300'ü aşkın kelimenin gerçek insan kaydı var. Öteki kelimelerde okuma telefonun kendi motoruyla cihazda yapılır. Motorda o dilin sesi yoksa uygulama başka bir sesle taklit etmez; “bu cihazda ses yok” der ve ayarları açar.
Adımı Orhun harfleriyle doğru mu yazıyor?
Yazıtların imla kurallarıyla yazar: kalın ve ince ünsüz hecenin ünlüsüne göre seçilir; ilk hecedeki a/e ve ilk heceden sonraki ünlüler yazılmaz, sondaki ünlü yazılır; ok/uk, ök/ük, ık harfleri ve nt, lt, nç, ny, ñ bağ harfleri kullanılır. Türk 𐱅𐰇𐰼𐰚, Bilge Kağan 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 𐰴𐰍𐰣, Tonyukuk 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸. Yazıtlarda imla yer yer değişkendir.
Gerçek ses kayıtları nereden geliyor?
Lingua Libre gönüllülerinin Wikimedia Commons'taki kayıtlarından (CC BY-SA, CC BY ya da CC0; her kayıtta konuşmacı ve lisans yazılı). Dosyalar uygulamada değil; “Kaydı dinle”ye basınca Wikimedia'dan indirilir.
Gönderdiğim öneriye ne olur?
Sunucumuzda Google hesabına bağlı olarak tutulur ve incelenir. Onaylanan kelime sonraki sürümde sözlüğe adsız eklenir; reddedilenin durumu Profil'de görünür. Hesabını sildiğinde bütün önerilerin de silinir.
Ne zaman Google Play'de olacak?
Uygulama hazırlık ve test aşamasında; önce Google Play'de yayınlanacak. Yayınlanınca bu sayfadaki indirme bağlantısı çalışır.
Başka bir sorun varsa yaz: uyildiz2054@gmail.com
Yakında Google Play'de.